Doede 
donderdag 2 maart 2006 
23:40 Ayse stelde me net een vraag en omdat het me bezig houdt, schrijf ik het hier op, misschien dat mijn vrienden juristen het antwoord weten. Vind jij dat een rechter rekening moet houden met de culturele achtergrond van een verdachte, als hem moord ten laste wordt gelegd, die hij gepleegd heeft uit eerwraak, vroeg ze. Ik rook discussie en startte mijn betoog, maar ik moest antwoorden met ja of nee. Mijn antwoord was daarom een volmondig ja. Een rechter houdt altijd rekening met omstandigheden, en dat zo hoort het ook, vind ik. Toen de autohandelaar veroordeeld werd, hield de rechter er rekening mee dat de verdachte al eerder was veroordeeld voor zwendel. Hij hield er daarentegen ook rekening mee dat de zaak veel aandacht had gekregen in de media, wat ook al een vorm van straf was voor de verdachte.
Ayse was al verder met haar gedachte en vond het belachelijk als uit “rekening houden met” een strafvermindering voortkwam. Nu goed, daarmee ben ik het ook eens, de opsluiting voor een moord vanwege eerwraak moet even lang zijn als bij een gewone moord, maar daarna nog tbs opleggen lijkt me niet nodig. M’n lief stelde dat het wel anders leek in de zaak die ze net op televisie had gezien. Een Iraanse vader vermoordde zijn dochter omdat zij geen maagd meer zou zijn geweest. In de huiskamer, in aanwezigheid van de moeder, broer en nog enkele familieleden, pleegde hij de moord op zijn eigen dochter. Vooraf was overleg geweest binnen het gezin en met andere familie over het vermoorden van de dochter. ‘Na kalm beraad en rustig overleg’ lijkt me wel van toepassing. De vader werd veroordeeld tot tien jaar gevangenisstraf, de meehandelende gezinsleden tot zes jaar.
Is dat niet karig voor een moord met voorbedachten rade? Ik dacht dat je daarvoor levenslang achter de tralies verdween. Artikel 289 (Wetboek van Strafrecht, misdrijven): Hij die opzettelijk en met voorbedachten rade een ander van het leven berooft, wordt, als schuldig aan moord, gestraft met levenslange gevangenisstraf of tijdelijke van ten hoogste twintig jaren of geldboete van de vijfde categorie. Het artikel beantwoordt mijn vraag al een beetje, wellicht is een en ander moeilijk te bewijzen geweest, ik ken het fijne van deze, wellicht fictieve, zaak niet. Toch lijkt het me aardig om eens wat reacties opgetekend te zien, zowel van leken als van juristen. Moet een rechter rekening houden met de culturele achtergrond van een verdachte als het gaat om eerwraak. Moet een verdachte met een Iraanse, Turkse, Afghaanse, Italiaanse of Braziliaanse achtergrond minder zwaar gestraft worden voor moord m.v.r. dan een nuchtere Hollander die niet door zijn cultuur gedwongen zou worden tot het plegen van een moord?
Loading ...
Om met de vraag over de strafmaat te beginnen, het Wetboek van Strafrecht bepaalt dat levenslang wordt opgelegd OF een tijdelijke gevangenisstraf van MAXIMAAL 20 jaar. Gelukkig kennen we in Nederland geen minimumstraffen.
Verder ben ik van mening dat een rechter wel degelijk met de omstandigheden waaronder het delict is gepleegd, rekening mag houden. Je kan je m.i. echter in principe niet beroepen op normen uit een vreemde cultuur wanneer die strijdig zijn met normen die door het Nederlandse recht beschermd worden. Van een strafuitsluitingsgrond kan dus geen sprake zijn.
Moeilijker is de vraag of zoiets grond kan zijn voor strafvermindering. In het Nederlandse recht kennen we wel soortgelijke strafverminderingsgronden. Als iemand bijvoorbeeld een moeilijke jeugd heeft gehad of is misbruikt, zal de rechter daar vaak rekening mee houden bij het bepalen van hoogte en aard van de straf, afhankelijk van het gepleegde delict. Als iemand nu in een cultuur is opgegroeid waarin hij leert dat de familie-eer het hoogste goed is dat op deze aarde bestaat en dat die maar op één manier hersteld kan worden, vertoont diegene dan een vergelijkenis met degene die in zijn jeugd is misbruikt of anderszins, door oorzaken buiten zijn macht, met een verknipte blik de wereld beschouwt? Volgens mij wel. Door zijn, voor ons vreemde, wereldbeeld valt de daad hem als individu ietwat lichter aan te rekenen, dan iemand voor wie zulke omstandigheden niet gelden. Eerwraak probeert een (weliswaar subjectief, maar als zeer zwaar ervaren) onrecht te herstellen, dat in de ogen van de dader, niet op een andere manier te herstellen is. Zoals eerder gezegd, kan dat geen reden zijn om iemand niet te straffen (hij weet immers heel goed dat hij een strafbare norm overtreedt), maar het kan wel een verzachtende omstandigheid zijn.